Shloka 28
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
ततो वर्षति षण्मासान्सर्वभूतविवृद्धये / वायव्यं स्तनितं चैव वैद्युतं चाग्निसंभवम्
Transliteration
tato varṣati ṣaṇmāsānsarvabhūtavivṛddhaye / vāyavyaṃ stanitaṃ caiva vaidyutaṃ cāgnisaṃbhavam
Translation
ثم يهطل المطر ستة أشهر لنماء جميع الكائنات؛ ويظهر الرعد المولود من الريح، والبرق، والوهج الناشئ من النار.
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
देशकाल-अधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb)
वर्षतिit rains
वर्षति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (impersonal/subject understood: 'it rains')
षण्मासान्for six months
षण्मासान्:
काल-अवधि (Duration)
TypeNoun
Rootषण् (संख्या-प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (मास), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कालावधि), बहुवचन; षण्मास-इति द्विगु-समास (six months)
सर्वभूत-विवृद्धयेfor the increase of all beings
सर्वभूत-विवृद्धये:
प्रयोजन (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक) + विवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (विवृद्धि), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/प्रयोजन), एकवचन; सर्वभूतस्य विवृद्धिः इति षष्ठी-तत्पुरुष
वायव्यम्wind-related; of the wind
वायव्यम्:
विशेष्य-सम्बन्ध (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + यत् (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्धितान्त विशेषण (vāyavya = pertaining to wind)
स्तनितम्thunder; thunder-sound
स्तनितम्:
समुच्चित-वस्तु (Enumerated item)
TypeNoun
Rootस्तन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used as noun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारणार्थक (emphatic)
वैद्युतम्lightning-related; lightning
वैद्युतम्:
समुच्चित-वस्तु (Enumerated item)
TypeAdjective
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक) + अण् (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्धितान्त (pertaining to lightning)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अग्नि-संभवम्arising from fire
अग्नि-संभवम्:
समुच्चित-वस्तु (Enumerated item/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अग्नेर् संभवः इति षष्ठी-तत्पुरुष; (वैद्युतम्/स्तनितम् इत्यादि-समुच्चयेषु) विशेषणरूपेण