Shloka 42
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सुखायासथ वारुण्यां मध्याह्ने चार्यमा यदा / विभायां सोमपुर्यां वा उत्तिष्ठति विभावसुः
Transliteration
sukhāyāsatha vāruṇyāṃ madhyāhne cāryamā yadā / vibhāyāṃ somapuryāṃ vā uttiṣṭhati vibhāvasuḥ
Translation
إذا كان في مدينة وارُني، عند سُخاياس وعند آريَما وقتُ الظهيرة، فإنّ في وِبها أو في سوماپُري ينهض وِبهاڤَسو، أي الشمس، شروقًا.
Word by Word
सुखायासथाin Sukhāyāsathā (a place)
सुखायासथा:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुख-आयासथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—सुखायासथा = सुखा आयासथा (कर्मधारय; ‘pleasant-toil/pleasant exertion’ as a place-name)
वारुण्याम्in Vāruṇī
वारुण्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य-अह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—मध्याह्न = मध्यः अह्नः (तत्पुरुष)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अर्यमाAryaman (a deity)
अर्यमा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अर्यमन्-शब्दः; प्रथमा एकवचन रूपम् ‘अर्यमा’)
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: when)
विभायाम्in Vibhā
विभायाम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सोमपुर्याम्in Somapurī
सोमपुर्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसोम-पुरि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—सोमपुरी = सोमस्य पुरी (षष्ठी-तत्पुरुष)
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: or)
उत्तिष्ठतिrises/stands up
उत्तिष्ठति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विभावसुःVibhāvasu (the radiant one)
विभावसुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभा-वसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—विभावसु = विभा यस्य अस्ति सः (बहुव्रीहि; epithet of Agni/Sun)