Previous Verse

Shloka 176

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

एतद्विष्णुपदं दिव्यं तृतीयं व्योम्नि भास्वरम् / यत्र गत्वा न शोचन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् / धर्मध्रुवाद्यास्तिष्ठन्ति यत्र ते लोकसाधकाः

etadviṣṇupadaṃ divyaṃ tṛtīyaṃ vyomni bhāsvaram / yatra gatvā na śocanti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam / dharmadhruvādyāstiṣṭhanti yatra te lokasādhakāḥ

هذا هو «موضع قدم فيشنو» الإلهي، الثالث في السماء المتلألئة؛ من بلغه لا يحزن—فذلك هو المقام الأسمى لفيشنو. وهناك يقيم دارما ودُهروفا وغيرهما من مُصلحي العالم.

etatthis
etat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormPronoun/adjective; Neuter, Nominative/Accusative Singular (प्रथमा/द्वितीया)
viṣṇu-padamVishnu’s abode/step
viṣṇu-padam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu-pada (प्रातिपदिक) [viṣṇu + pada]
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; तत्पुरुषः—‘विष्णोः पदम्’
divyamdivine
divyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; agrees with padam
tṛtīyamthird
tṛtīyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; ordinal adjective
vyomniin the sky/heaven
vyomni:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvyoman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular
bhāsvaramradiant
bhāsvaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāsvara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; agrees with padam
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormRelative adverb (सम्बन्ध-अव्यय)
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा), ‘having gone’
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
śocantithey grieve
śocanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśuc (शुच् धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural; Parasmaipada
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; demonstrative
viṣṇoḥof Vishnu
viṣṇoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; agrees with padam
padamabode/step
padam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (प्रथमा/द्वितीया), Singular
dharma-dhruva-ādyāḥDharma, Dhruva and others
dharma-dhruva-ādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharmadhruvādi (प्रातिपदिक) [dharma + dhruva + ādi]
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः—‘धर्मध्रुवादयः’ (Dharma, Dhruva, etc.)
tiṣṭhantistand/remain
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (स्था धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural; Parasmaipada
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormRelative adverb (सम्बन्ध-अव्यय)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
loka-sādhakāḥaccomplishers/benefactors of the worlds
loka-sādhakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlokasādhaka (प्रातिपदिक) [loka + sādhaka]
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः—‘लोकस्य साधकाः’