Shloka 158
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
निर्द्वन्द्वा निरभीमाना निः सीमा निष्परिग्रहाः / लोकपालाः स्थिता ह्येते लोकालोके चतुर्दिशम्
Transliteration
nirdvandvā nirabhīmānā niḥ sīmā niṣparigrahāḥ / lokapālāḥ sthitā hyete lokāloke caturdiśam
Translation
هؤلاء اللوكبالا منزّهون عن الثنائيات، بلا كِبر، بلا حدود، وبلا تملّك. وفي «لوكالوك» يقيمون في الجهات الأربع.
Word by Word
निर्द्वन्द्वाःfree from pairs of opposites
निर्द्वन्द्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formउपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
निरभीमानाःwithout pride
निरभीमानाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + अभिमान (प्रातिपदिक)
Formउपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
निःसीमाःlimitless
निःसीमाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः + सीमा (प्रातिपदिक)
Formउपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
निष्परिग्रहाःwithout possessions
निष्परिग्रहाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष् + परिग्रह (प्रातिपदिक)
Formउपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
लोकपालाःworld-guardians
लोकपालाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + पाल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्थिताःare stationed
स्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
लोकालोकेin Lokāloka
लोकालोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक + अलोक (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास, पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
चतुर्दिशम्in the four directions
चतुर्दिशम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचतुर् + दिश् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (adverbial: ‘in four directions’), अव्ययवत् प्रयोग