Shloka 26
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
सत्रमारेभिरे कर्त्तुं पृथ्वीवत्सा त्ममूर्तयः / बभूव सत्रे तेषां तु ब्रह्मचर्यं महात्मनाम्
Transliteration
satramārebhire karttuṃ pṛthvīvatsā tmamūrtayaḥ / babhūva satre teṣāṃ tu brahmacaryaṃ mahātmanām
Translation
جاعلين الأرض كالعِجل، شرع أولئك المهاطمات، وهم صورُ الذات، في إقامة السَّتر؛ وفي سَترهم ثبتت عفّةُ البراهمتشريا لدى العظماء.
Word by Word
सत्रम्the satra (sacrificial session)
सत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आरेभिरेthey began
आरेभिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + रभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
कर्तुम्to perform
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/infinitival purpose)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (कर्तुम्), ‘to do/perform’
पृथ्वीवत्साःhaving the earth as their calf (metaphoric epithet)
पृथ्वीवत्साः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपृथ्वी + वत्स (प्रातिपदिक; components)
Formबहुव्रीहि-समास (पृथ्वी वत्सा यस्य/येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
आत्ममूर्तयःembodiments/forms of the Self
आत्ममूर्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् + मूर्ति (प्रातिपदिक; components)
Formतत्पुरुष-समास (आत्मनः मूर्तयः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सत्रेin the satra
सत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ब्रह्मचर्यम्celibacy/holy discipline
ब्रह्मचर्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + चर्य (प्रातिपदिक; components)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मणि/ब्रह्मसम्बन्धि चर्यम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महात्मनाम्of the great-souled ones
महात्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन