Shloka 66
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
घृतोदकसमुद्रो वै क्रैञ्च द्वीपेन संयुतः / तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः
Transliteration
ghṛtodakasamudro vai kraiñca dvīpena saṃyutaḥ / tasmindvīpe nagaśreṣṭhaḥ kraiñcastu prathamo giriḥ
Translation
وجزيرة كْرَيْنْچا محاطةٌ بمحيطٍ ماؤه سمنٌ صافٍ؛ وفي تلك الجزيرة الجبلُ الأسمى هو «كْرَيْنْچا»، وهو أولُ الجبال.
Word by Word
घृत-उदक-समुद्रःthe ocean of ghee-water
घृत-उदक-समुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + समुद्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine); तत्पुरुष-समासः (घृतोदकस्य समुद्रः = sea of ghee-water)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
क्रैञ्चKrañca (name)
क्रैञ्च:
Sambandha (सम्बन्ध/Apposition)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक-रूपेण (indeclinable-like proper name in apposition); सम्बोधन/प्रथमा-सम्बन्धः (contextual)
द्वीपेनwith/by the island
द्वीपेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine)
संयुतःis connected
संयुतः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootसम् + युज् (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); प्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine) — ‘joined/connected’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (locative ‘in that’)
द्वीपेon the island
द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine)
नग-श्रेष्ठःthe best of mountains
नग-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुल्लिङ्ग; तत्पुरुषः (नगानां श्रेष्ठः)
क्रैञ्चःKrañca (mountain)
क्रैञ्चः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण/Adjective)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)
गिरिःmountain
गिरिः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate noun)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)