Shloka 29
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
क्षिप्रा ह्यवन्ति च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः / शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया
Transliteration
kṣiprā hyavanti ca tathā pāriyātrāśrayāḥ smṛtāḥ / śoṇo mahānadaścaiva narmmadā surasā kriyā
Translation
كْشِپرا وأَوَنتي—تُذْكَرُ على أنها أنهارٌ تتكئ على جبل باريياترا؛ وكذلك شونا، ومهاندا، ونرمدا، وسورسا، وكريا.
Word by Word
क्षिप्राKṣiprā (river)
क्षिप्रा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootक्षिप्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
हिindeed
हि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle; emphasis/causal nuance)
अवन्तिAvanti (river/name)
अवन्ति:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअवन्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी/देश-नाम (पाठानुसार नदी-नाम)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise, also
तथा:
सम्बन्ध/समुच्चय (linking)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: 'likewise/also')
पारियात्राश्रयाःhaving Pāriyātra as their source/abode
पारियात्राश्रयाः:
विशेषण (of implied rivers)
TypeAdjective
Rootपारियात्र (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'पारियात्रस्य आश्रयाः' (having their source/resort in Pāriyātra); विशेषण (नद्यः)
स्मृताःare said, are remembered
स्मृताः:
विधेय-विशेषण (predicate of implied subject)
TypeAdjective
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'are said/remembered'
शोणःŚoṇa (river)
शोणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशोण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
महानदःMahānada (river)
महानदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: 'महान् नदः' नदी-नाम
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed, also
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थ (particle of emphasis)
नर्मदाNarmadā (river)
नर्मदा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
सुरसाSurasā (river)
सुरसा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुरसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
क्रियाKriyā (river)
क्रिया:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम (पाठानुसार)