Shloka 41
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः
Transliteration
parimaṇḍalayormerurmadhye kanakaparvataḥ / caturvaṇaḥ sa sauvarṇaḥ caturasraḥ samucchritaḥ
Translation
وبين الدائرتين، في وسط جبل ميرو، يقوم جبلُ كَنَكَ؛ ذو أربعة ألوان، كله من ذهب، مربع الشكل، سامق الارتفاع.
Word by Word
परिमण्डलयोःof the two circular regions
परिमण्डलयोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपरिमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (Genitive/Locative Dual; context: 'of the two circles/regions')
मेरुःMeru
मेरुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; अव्ययीभाव-प्रयोगवत् (adverbial locative)
कनकपर्वतःthe golden mountain
कनकपर्वतः:
सम्बोधन/विशेष्य-नाम (Apposition to मेरुः)
TypeNoun
Rootकनक + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Descriptive: 'कनकः पर्वतः'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चतुर्वणःhaving four colors
चतुर्वणः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of मेरुः/कनकपर्वतः)
TypeAdjective
Rootचतुर् + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'चत्वारः वर्णाः यस्य'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe/that (mountain)
सः:
कर्ता (Karta/Subject; resumptive pronoun)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौवर्णःgolden
सौवर्णः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसुवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चतुरस्रःfour-sided; square
चतुरस्रः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootचतुर् + अस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'चतुरः अस्राः/कोणाः यस्य' = four-sided), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समुच्छ्रितःlofty; raised up
समुच्छ्रितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + श्रि (धातु) → समुच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन