Shloka 72
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
तैरिदं भारतं वर्षं सप्तद्वीपमिहाङ्कितम् / तेषां वंशप्रसूतैस्तु भुक्तेयं भारती पुरा
Transliteration
tairidaṃ bhārataṃ varṣaṃ saptadvīpamihāṅkitam / teṣāṃ vaṃśaprasūtaistu bhukteyaṃ bhāratī purā
Translation
وبهم تَعيَّنَتْ هنا أرضُ «بهاراتا-فارشا» مع جزرها السبع. ومن نسلهم وُلِدَ من حكم هذه الأرض البهارتية في الأزمنة الأولى وتمتّع بملكها.
Word by Word
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
भारतंBhārata
भारतं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
वर्षम्region/continent (varṣa)
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
सप्त-द्वीपम्having seven islands/continents
सप्त-द्वीपम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical: सप्त द्वीपाः यस्य), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (qualifying वर्षम्)
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb of place)
अङ्कितम्marked/inscribed
अङ्कितम्:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootअङ्क् (धातु)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि-प्रयोग (passive)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
वंश-प्रसूतैःby those born in their lineage
वंश-प्रसूतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक) + प्रसूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वंशात् प्रसूताः), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन, पुंलिङ्ग
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
भुक्ताwas enjoyed/ruled
भुक्ता:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; कर्मणि-प्रयोग
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता; passive subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
भारतीBhāratī (the Bhārata land)
भारती:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेष्य (apposition to इयम्)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb of time)