Shloka 74
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः
Transliteration
sā tanurmānasī tasya candramāḥ prāṇiṣu sthitaḥ / navonavo yo bhavati jāyamānaḥ punaḥpunaḥ
Translation
تلك هي تنوُه الذهنية؛ والقمر «تشندرا» قائم في الكائنات الحية. وهو يولد مرة بعد مرة، ويتجدد على الدوام جديدًا بعد جديد.
Word by Word
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तनुःbody/form
तनुः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मानसीmental/of the mind
मानसी:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राणिषुin living beings
प्राणिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
स्थितःsituated/abiding
स्थितः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicative qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
नवःnew
नवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नवःever-new
नवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जायमानःbeing born/arising
जायमानः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Participial qualifier)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle, Parasmaipada)
पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Temporal setting)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; आवृत्त्यर्थक क्रियाविशेषण (repetitive adverb, reduplicated)