Shloka 53
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / वैराजा इति विख्याता देवानां दिवि देवता/ // ५२// योगेन तपसा युक्तः पूर्वमेव तदा प्रभुः / देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्
Transliteration
lokāḥ saṃtānakā nāma yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ / vairājā iti vikhyātā devānāṃ divi devatā/ // 52// yogena tapasā yuktaḥ pūrvameva tadā prabhuḥ / devānasṛjata brahmā yogayuktānsanātanān
Translation
في عالم يُدعى «سَنْتانَكا» تقيم كائنات متلألئة؛ وهم مشهورون باسم «ڤيراجا»، آلهةٌ في سماء الآلهة. حينئذٍ كان الربّ براهما، المتّحد باليوغا والزهد، قد أوجد منذ البدء آلهةً أزليين موصولين باليوغا.
Word by Word
lokāḥworlds/realms
lokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
saṃtānakāḥcalled ‘Sāntānaka’ (name-bearing)
saṃtānakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃtānaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier of lokāḥ)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-प्रयोगे (particle meaning ‘by name/indeed’)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb ‘where’)
tiṣṭhantistand/abide
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धाातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
bhāsvarāḥradiant
bhāsvarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhāsvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of lokāḥ/inhabitants implied)
vairājāḥthe Vairājas
vairājāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvairāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
itithus/‘so called’
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-प्रयोग (quotative particle)
vikhyātāḥrenowned/known as
vikhyātāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-khyā (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of vairājāḥ)
devānāmof the gods
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
diviin heaven
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
devatāḥdeities
devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
yogenaby yoga
yogena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
yuktaḥendowed/engaged
yuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of prabhuḥ/brahmā)
pūrvamformerly
pūrvam:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb ‘formerly/earlier’)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
asṛjatacreated
asṛjata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
yoga-yuktānyoga-endowed
yoga-yuktān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyoga (प्रातिपदिक) + yukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (योगेन युक्ताः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of devān)
sanātanāneternal
sanātanān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsanātana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of devān)