Shloka 49
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् / संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ
Transliteration
na śakyamanyathākarttuṃ diṣṭaṃ hi balavattaram / saṃjñā pranaṣṭā yā ceyaṃ kāmaṃ tāṃ pratilapsyatha
Translation
لا يمكن جعله على غير ذلك، فالقَدَر (ديشْتَه) أشدُّ قوة. وأما هذه السَّمْجْنَا، أي الوعي الذي فُقد، فستنالونه ثانيةً لا محالة.
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
शक्यम्possible
शक्यम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक प्रयोग (impersonal: 'possible')
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: 'otherwise')
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Kriya (क्रिया/Complement)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive), क्रियार्थ (purpose/complement)
दिष्टम्fate, what is ordained
दिष्टम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदिश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used substantively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दैव/भाग्य' अर्थे
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: 'indeed')
बलवत्तरम्stronger
बलवत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (Comparative)
संज्ञाrecognition, consciousness
संज्ञा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रनष्टाhas been lost
प्रनष्टा:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-नश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
याwhich
या:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction: 'and')
इयम्this
इयम्:
Visheshana (विशेषण/Deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कामम्indeed, surely
कामम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootकामम् (अव्यय)
Formअव्यय; अनुमत्यर्थक/स्वीकारार्थक (particle: 'indeed, if you like, certainly')
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रतिलप्स्यथyou will regain
प्रतिलप्स्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-लभ् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद