Shloka 21
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
विभ्रान्तप्रेक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने / एवमुक्ताब्रवीद्देवी भज भक्तां महाव्रत / एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते
Transliteration
vibhrāntaprekṣite sādhvi trivarṇāyatalocane / evamuktābravīddevī bhaja bhaktāṃ mahāvrata / eṣa brahmansatāṃ dharmo na dharmaṃ lopayāmi te
Translation
يا صالحةً ذاتَ النظرةِ المضطربةِ والعينينِ الطويلتينِ ذواتِ الألوانِ الثلاثة! فلما قيل لها ذلك قالت الإلهة: «يا صاحبَ النذرِ العظيم، اخدمِ البهاكتا؛ يا برهمن، هذا هو دَرمُ الصالحين، ولن أُبطلَ دَرمَكَ».
Word by Word
विभ्रान्तप्रेक्षितेO roving-glanced one
विभ्रान्तप्रेक्षिते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhrānta-prekṣita (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारय: विभ्रान्तं प्रेक्षणं यस्याः/यस्य (one whose glance is bewildered/roving)
साध्विO virtuous lady
साध्वि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsādhvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
त्रिवर्णायतलोचनेO long-eyed one of three hues
त्रिवर्णायतलोचने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottri-varṇa-āyata-locana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular); बहुव्रीहि: त्रिवर्णे आयते लोचने यस्याः (she whose eyes are long and of three hues)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), प्रकारवाचक (manner adverb: thus)
उक्ता(she) having been spoken to
उक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootukta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vac (धातु) + क्त (PPP))
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (PPP) — ‘having been addressed/so spoken to’
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भजserve/worship
भज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhaj (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
भक्ताम्the devoted woman/devotee
भक्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhaktā (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhaj (धातु) + क्त (PPP) → ‘devoted’)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
महाव्रतO great-vowed one
महाव्रत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā-vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारय: महत् व्रतं यस्य (O great-vowed one)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
सताम्of the good/virtuous
सताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √as (धातु) + शतृ (present participle), lexicalized ‘good/virtuous’)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
धर्मःdharma/duty
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निषेध-निपात (negation particle)
धर्मम्dharma/duty
धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
लोपयामिI violate/abandon (cause to lapse)
लोपयामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√lup (धातु) with causative (णिच्)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; णिच्-प्रयोगः (causative: cause to disappear/violate)
तेfor you/to you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी (4th/6th Dative/Genitive), एकवचन (Singular); here dative ‘for you/with respect to you’