Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
कुमारं संपरं विद्धि द्विस्तरं वामनं गतः / एष वै एष चैवस्यकुतरेकः कुलाधिकः
Transliteration
kumāraṃ saṃparaṃ viddhi dvistaraṃ vāmanaṃ gataḥ / eṣa vai eṣa caivasyakutarekaḥ kulādhikaḥ
Translation
اعلم أن «كُمارا» هو السَّمْپَر؛ ذو طبقتين يبلغ حالَ «فامَنا». إنه هو بعينه—وفي ذلك علامة خاصة على سموّ السلالة.
Word by Word
कुमारम्Kumāra (a name)/the youth
कुमारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Masculine
संपरम्Saṃpara (a name/term)
संपरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Masculine
विद्धिknow/understand
विद्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
द्विस्तरम्twofold/two-tiered
द्विस्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वि + स्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Masculine; ‘two-layered/twofold’
वामनम्Vāmana (a name)/the dwarf
वामनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Masculine
गतःgone/reached
गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगतम्/गत (कृदन्त; √गम् धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; past participle used predicatively ‘has gone/has reached’
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय; emphatic particle
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय; conjunction
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; emphatic particle
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive Singular; ‘of this’
कुतर-एकःwhich one (among them)
कुतर-एकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुतर (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘which one (single)’
कुलाधिकःsuperior by lineage
कुलाधिकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुल + अधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘superior in lineage/family’