Shloka 25
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
प्रोवाच वचनं देवी प्रियहेतोः प्रियं प्रिया / इमं ममाश्रमं देव यः पुमान्सं प्रवेक्ष्यति
Transliteration
provāca vacanaṃ devī priyahetoḥ priyaṃ priyā / imaṃ mamāśramaṃ deva yaḥ pumānsaṃ pravekṣyati
Translation
وقالت الإلهة الحبيبة، بدافع المحبة، كلامًا لطيفًا: «يا أيها الإله! أيُّ رجلٍ يدخل هذا الأشرم الذي هو لي…»
Word by Word
प्रोवाचsaid/uttered
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/accusative), एकवचन
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ/nominative), एकवचन
प्रियहेतोःfor the sake of the beloved / of love’s cause
प्रियहेतोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रिय-हेतु (प्रातिपदिक; प्रिय + हेतु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (प्रियस्य हेतुः)
प्रियम्a dear (thing)/dear (words)
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/accusative), एकवचन; (प्रियं वचनम्—elliptic)
प्रियाthe beloved (woman)
प्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध/genitive), एकवचन; सर्वनाम
आश्रमम्hermitage/āśrama
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देवO god/lord
देव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्completely/altogether (prefix ‘sam-’)
सम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्ग (prefix) separated by sandhi; intensifier/‘completely’
प्रवेक्ष्यतिwill enter
प्रवेक्ष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+विश् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी