Shloka 74
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
अदृश्यां सर्वभूतानां तेजसा नियमेन च / अश्वरूपेण मार्त्तण्डस्तां मुखे समभावयत्
Transliteration
adṛśyāṃ sarvabhūtānāṃ tejasā niyamena ca / aśvarūpeṇa mārttaṇḍastāṃ mukhe samabhāvayat
Translation
وكانت خفية عن جميع الكائنات، مستورة بالتَيج وبالانضباط؛ فاتخذ مارتّندا هيئة الفرس وأثبتها في فمها بسواء النفس.
Word by Word
अदृश्याम्invisible
अदृश्याम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘invisible’ (qualifying ताम्)
सर्व-भूतानाम्of all beings
सर्व-भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारयः ‘सर्वाणि भूतानि’
तेजसाby radiance
तेजसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
नियमेनby restraint/rule
नियमेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
अश्व-रूपेणin the form of a horse
अश्व-रूपेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अश्वस्य रूपम्’
मार्त्तण्डःMārtaṇḍa (Sun)
मार्त्तण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्त्तण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मुखेin the mouth/face
मुखे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
समभावयत्placed/caused to be
समभावयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√भू (धातु) / भावय् (णिच्)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative nuance ‘made (her) become/placed’