Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
तानासीनान्कृतातिथ्यानृषीन्देशान्तरागतान् / उवाच भृगुशार्दूलः स्मितपूर्वमिदं वचः
Transliteration
tānāsīnānkṛtātithyānṛṣīndeśāntarāgatān / uvāca bhṛguśārdūlaḥ smitapūrvamidaṃ vacaḥ
Translation
وبعد أن أجلس أولئك الرِّشيين القادمين من بلادٍ أخرى وأتمّ حقَّ الضيافة، قال «أسدُ» آلِ بهṛغو هذه الكلمات مسبوقةً بابتسامة.
Word by Word
तान्those (them)
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आसीनान्seated
आसीनान्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootआस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘seated’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifies तान्/ऋषीन्
कृतातिथ्यान्having been duly received as guests
कृतातिथ्यान्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु + क्त) + आतिथ्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-भाव: कृतम् आतिथ्यम् येषाम् (those for whom hospitality has been performed); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ऋषीन्sages
ऋषीन्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
देशान्तरागतान्come from another place
देशान्तरागतान्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootदेश (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + आगत (आ-गम् धातु + क्त)
Formषष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थ: देशान्तरात् आगताः (come from another region); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifies ऋषीन्
उवाचsaid/spoke
उवाच:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) परोक्षभूत (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन
भृगुशार्दूलःthe tiger among the Bhṛgus
भृगुशार्दूलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष: भृगुषु शार्दूलः (tiger among Bhṛgus); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मितपूर्वम्smiling beforehand
स्मितपूर्वम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootस्मित (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: स्मितं पूर्वं यस्य/यथा → ‘with a prior smile’; क्रियाविशेषण
इदम्this
इदम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally with वचः
वचःspeech/words
वचः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन