Shloka 11
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
ततो ऽवनेरधस्ते ऽश्वं विचेतुं कृतनिश्चयाः / सागरास्ते समारभ्य प्रचख्नुर्वसुधातलम्
Transliteration
tato 'vaneradhaste 'śvaṃ vicetuṃ kṛtaniścayāḥ / sāgarāste samārabhya pracakhnurvasudhātalam
Translation
عندئذٍ عزموا على تتبّع الحصان تحت الأرض؛ فشرع أبناء سَغَرَة في شقّ وجه الأرض وحفرها.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अवनेःof the earth
अवनेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th) एकवचन; genitive singular
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) of place/direction
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
अश्वम्the horse
अश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; accusative singular
विचेतुम्to search for
विचेतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवि-चि (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (कर्तरि), ‘to search’
कृत-निश्चयाःhaving made a resolve/determined
कृत-निश्चयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त) + निश्चय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समास (कृतः निश्चयः येषाम्/कृतनिश्चयः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
सागराःthe sons of Sagara / Sagaras
सागराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural (apposition to सागराः)
समारभ्यhaving begun
समारभ्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-आ-रभ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having begun/undertaken’
प्रचख्नुःthey dug
प्रचख्नुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-खन् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचन, परस्मैपद; 3rd plural perfect
वसुधातलम्the earth’s surface/ground
वसुधातलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वसुधायाः तलम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; accusative singular