Shloka 28
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
न चेदकाले भगवन्विनङ्क्ष्यत्यखिलं जगत् / जैमिनिरुवाच इत्युक्तः सकलैर्देवैरुन्मील्य नयने शनैः
Transliteration
na cedakāle bhagavanvinaṅkṣyatyakhilaṃ jagat / jaiminiruvāca ityuktaḥ sakalairdevairunmīlya nayane śanaiḥ
Translation
يا بهغوان، إن لم تمنعه قبل أوانه فسيهلك العالم كله. قال جَيمِني: لما قال جميع الآلهة ذلك، فتح عينيه ببطء.
Word by Word
नnot
न:
निपात (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
चेत्if
चेत्:
निपात (Condition)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional particle)
अकालेat an untimely time
अकाले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locus)
TypeNoun
Rootअकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular; ‘at the wrong time/untimely’
भगवन्O Lord
भगवन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; Vocative singular
विनङ्क्ष्यतिwill perish
विनङ्क्ष्यति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि+नश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘will perish/be destroyed’
अखिलम्entire
अखिलम्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with जगत्
जगत्world
जगत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said/spoke’
इतिthus
इति:
निपात (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been spoken to/addressed
उक्तः:
कर्मणि-कर्ता/विशेष्य (PPP predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (भूतकृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘having been addressed/said to’
सकलैःby all
सकलैः:
विशेषण (Adjectival to Instrument)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural; agrees with देवैः
देवैःby the gods
देवैः:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
उन्मील्यhaving opened
उन्मील्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootउद्+मील् (धातु) → उन्मील्य (ल्यप्)
Formकृदन्त, ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); ‘having opened’
नयने(his) eyes
नयने:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन; Accusative dual ‘(his) two eyes’
शनैःslowly
शनैः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशनैस् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण; ‘slowly’