Shloka 11
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
तच्छ्रत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः / क्षणमन्तर्मना भूत्वा जगाद सुरसत्तमः
Transliteration
tacchratvā vacanaṃ teṣāṃ brahmā lokapitāmahaḥ / kṣaṇamantarmanā bhūtvā jagāda surasattamaḥ
Translation
فلما سمع براهما، جدُّ العوالم، كلامهم، استغرق لحظةً في تأملٍ باطني، ثم تكلّم أفضلُ السورَة (الآلهة).
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that’ (object of hearing)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — ‘having heard’
वचनम्statement, words
वचनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that’ के विशेष्यरूपेण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
लोकपितामहःthe grandsire of the world
लोकपितामहः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootलोक + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘लोकस्य पितामहः’
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालावधि (accusative of duration)
अन्तर्मनाinwardly reflective
अन्तर्मना:
Karta (कर्ता/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्तर्मनस् (प्रातिपदिक; अन्तः + मनस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—‘ब्रह्मा’ (inwardly thoughtful)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — ‘having become’
जगादhe said
जगाद:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√गद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सुरसत्तमःthe best of the gods
सुरसत्तमः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootसुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थे—‘सुरेषु सत्तमः’ (best among gods)