Shloka 64
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे
Transliteration
guṇena cābhavattasya sagarasya mahātmanaḥ / alpo 'pi dharmaḥ satataṃ yathā bhavati mānase
Translation
وكانت هذه خصلةَ سَغَرَ العظيم: أنَّ الدَّرما، وإن قلَّت، تظلُّ ثابتةً على الدوام في قلبه.
Word by Word
गुणेनby virtue/quality
गुणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (and)
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
सगरस्यof Sagara
सगरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
महात्मनःof the great-souled
महात्मनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महा + आत्मन् = ‘great-souled’
अल्पःsmall
अल्पः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, ‘even’
धर्मःdharma/righteousness
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
सततम्always
सततम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (always/continually)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकार (as/just as)
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मानसेin the mind
मानसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन