Shloka 55
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्
Transliteration
anyathā mama kā śaktiḥ śatrūnhantuṃ tathāvidhān / analpī kurute phalyaṃ yanme vyavasitaṃ bhavān
Translation
وإلا فأيُّ قوةٍ كانت لي لأقتل أعداءً على تلك الشاكلة؟ إن ما قررته لي ليس قليلًا؛ بل يُثمر ثمرةً عظيمة.
Word by Word
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (otherwise)
ममmy/of me
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
काwhat (kind of)
का:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, एकवचन — interrogative adjective qualifying ‘śaktiḥ’
शक्तिःpower/ability
शक्तिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) → हन्तुम् (तुमुन्-प्रत्यय, infinitive)
Formतुमुनन्त (Infinitive) — purpose ‘to kill’
तथाsuch/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
अविधान्of such a kind
अविधान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — qualifying ‘śatrūn’
अनल्पीnot small/great
अनल्पी:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअनल्प (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — agrees with implied ‘śaktiḥ’
कुरुतेproduces/makes
कुरुते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
फल्यम्fruit/result
फल्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक) → फल्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — object of ‘kurute’
यत्that/which (because)
यत्:
हेतु/सम्बन्ध (Reason/Correlative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘because/that’
मेmy/of me
मे:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — enclitic
व्यवसितम्resolved/undertaken
व्यवसितम्:
कर्म (Object/Complement)
TypeVerb
Rootवि+अव+सि/सा (धातु ‘to resolve/settle’) → व्यवसित (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘resolved/undertaken’
भवान्you (sir)
भवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन