Shloka 56
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः
Transliteration
svotsaṃge sthāpayāmāsa premṇā matkṛtya mānadaḥ
Translation
ذاك المُكرِمُ وضعه في حجره بمحبة، كأنما يعدّ ذلك واجبه هو.
Word by Word
स्व-उत्सङ्गेin (his) own lap
स्व-उत्सङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘own-lap’; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
स्थापयामासcaused to be placed; placed
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formणिच्-प्रेरण (Causative/णिजन्त) + लिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण
मत्कृत्यfor my sake; on my account
मत्कृत्य:
Hetu/Prayojana (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय; अर्थः ‘मदर्थम्/मद्विषये’ (for my sake / regarding me)
मानदःthe honour-giver (one who shows respect)
मानदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थक उपाधि ‘one who gives honour’