Shloka 30
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्
Transliteration
śakunāni raṇe tasya mṛtyudautyakarāṇi ca / muktakeśāṃ chinnanāsāṃ rudatīṃ ca digaṃbarām
Translation
وفي معركته ظهرت شؤمات كأنها رسلُ الموت؛ ورُئيت أيضًا امرأةٌ دِگَمبَرا، شعرُها منسدل، أنفُها مقطوع، تبكي نحيبًا.
Word by Word
शकुनानिomens, birds of omen
शकुनानि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootशकुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), बहुवचन
रणेin battle
रणे:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
तस्यof him, his
तस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
मृत्युदौत्यकराणिcausing the message of death
मृत्युदौत्यकराणि:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत्यु + दौत्य + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला: मृत्योः दौत्यम् (death’s message) तस्य कराणि (makers/causers)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मुक्तकेशाम्with loosened hair
मुक्तकेशाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त + केश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः ‘मुक्ताः केशाः यस्याः सा’ (loose-haired)
छिन्ननासाम्with a cut nose
छिन्ननासाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootछिन्न (कृदन्त; √छिद्) + नासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः ‘छिन्ना नासा यस्याः सा’
रुदतीम्crying
रुदतीम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुदत् (कृदन्त; √रुद् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दिगंबराम्a naked woman (sky-clad)
दिगंबराम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootदिक् + अम्बर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः ‘दिशः अम्बरं यस्याः’ = naked (clad in the quarters)