Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः
Transliteration
ityevamuktvā sa tu bhārgavo mudā paṣāta tasyāṅghri samīpa āturaḥ / utthāpya taṃ vāmakareṇa līlayā dadhre tadā mūrdhni karaṃ kṛpārṇavaḥ
Translation
فلما قال ذلك، أقبل البهارغفا فرِحًا مضطربًا فسقط عند قدميه مستجيرًا. حينئذٍ رفعه بحرُ الرحمة بيده اليسرى برفق، ووضع كفَّه على رأسه.
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध; quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
evamin this way
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: in this manner)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuindeed, but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (particle: but/indeed)
bhārgavaḥBhārgava (descendant of Bhṛgu)
bhārgavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mudāwith joy
mudā:
Karaṇa (करण/instrument-manner)
TypeNoun
Rootmud (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; भावे करणम् (instrumental of manner)
papātafell down
papāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (पत् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (narrative past)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
aṅghrifoot
aṅghri:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootaṅghri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (object of approaching/falling near)
samīpenear
samīpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
āturaḥeager/afflicted, anxious
āturaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of bhārgavaḥ)
utthāpyahaving raised
utthāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootud-√sthā (स्था धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive), ‘having lifted/raised’
tamhim
tam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vāma-kareṇawith the left hand
vāma-kareṇa:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (vāma-kara = ‘left hand’); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
līlayāplayfully, with ease
līlayā:
Karaṇa (करण/manner)
TypeNoun
Rootlīlā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भावे करणम् (manner)
dadhreplaced/held
dadhre:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhṛ (धृ धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: then)
mūrdhnion the head
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
karamhand
karam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṛpā-arṇavaḥthe ocean of compassion (compassionate one)
kṛpā-arṇavaḥ:
Karta (कर्ता; subject of dadhre)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (kṛpā-arṇava = ‘whose (nature) is an ocean of compassion’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन