Shloka 28
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा सकलं ब्रह्मा विज्ञातार्थो ऽपि मानद / उवाच रामं धर्मिष्ठं परिणामसुखावहम्
Transliteration
tacchrutvā sakalaṃ brahmā vijñātārtho 'pi mānada / uvāca rāmaṃ dharmiṣṭhaṃ pariṇāmasukhāvaham
Translation
فلما سمع ذلك كله، مع أنه كان عارفاً بالمراد، قال برهما مانحُ الكرامة لراما الأثبت في الدharma كلاماً يجلب السعادة في العاقبة.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive), अव्यय; ‘having heard’
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying तत् (implicit)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
विज्ञातार्थःone who has understood the matter
विज्ञातार्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविज्ञात + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विज्ञातः अर्थः यस्य) ‘one who has understood the meaning’
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थक particle ‘also/even’
मानदO giver of honor
मानद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; epithet addressing Rāma
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
रामम्to Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
धर्मिष्ठम्most righteous
धर्मिष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक; इष्ठ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; superlative adjective qualifying रामम्
परिणामresult/end
परिणाम:
—
TypeNoun
Rootपरिणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); stem used in compound
सुखhappiness
सुख:
—
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); stem used in compound
आवहम्bringing
आवहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + √वह् (धातु)
Formशतृ/ण्वुलादि-प्रत्ययान्त विशेषण-प्रातिपदिक ‘आवह’ (bringing), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रामम्
परिणामसुखावहम्bringing happiness in the end
परिणामसुखावहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरिणाम + सुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (परिणामे सुखम् आवहति/आवहः) qualifying रामम्