Shloka 76
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
साक्षाद्भक्तो महात्मा च तद्वधे पातकं भवेत् / एवमुक्त्वा महाराज स भृगुर्ब्रह्मणः सुतः / यथागतं ययौ विद्वान्भविष्यत्कालपर्ययात्
Transliteration
sākṣādbhakto mahātmā ca tadvadhe pātakaṃ bhavet / evamuktvā mahārāja sa bhṛgurbrahmaṇaḥ sutaḥ / yathāgataṃ yayau vidvānbhaviṣyatkālaparyayāt
Translation
إنه عابدٌ ظاهرٌ ومهاتما؛ وقتله يورث الإثم. وبعد أن قال ذلك، أيها الملك العظيم، انصرف الحكيم بهريغو ابنُ برهما، عارفًا بتقلّبات الزمان الآتي، كما جاء كذلك مضى.
Word by Word
साक्षात्directly
साक्षात्:
Visheshana (विशेषण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly/in person)
भक्तःdevotee
भक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक; √भज् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक/व्यक्तिवाचक
महात्माgreat soul
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक: महा+आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
तत्-वधेin his killing
तत्-वधे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘तस्य वधे’ (in the killing of him)
पातकम्sin
पातकम्:
Karya/Phala (फल/कार्य)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate noun)
भवेत्would be/should occur
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘उक्त्वा’ (having said)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक: महा+राजन्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भृगुःBhrigu
भृगुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथा-आगतम्as (he had) come; in the same way
यथा-आगतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + आगत (प्रातिपदिक; √गम् क्त)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: as he had come)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया/इ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विद्वान्the wise one
विद्वान्:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक; √विद् शतृ/वसुप्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of भृगुः)
भविष्यत्-काल-पर्ययात्because of the change/turn of future time
भविष्यत्-काल-पर्ययात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभविष्यत् (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + पर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘भविष्यतः कालस्य पर्ययात्’ (due to the turn of future time)