Shloka 54
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
शास्त्रमोशनसं येन राज्ञां राज्यफलप्रदम् / प्रणीतमनुजीवन्ति सर्वे ऽद्यापीह पार्थिवाः
Transliteration
śāstramośanasaṃ yena rājñāṃ rājyaphalapradam / praṇītamanujīvanti sarve 'dyāpīha pārthivāḥ
Translation
وبه وُضع «شاسترموشَن»؛ وهو كتاب السياسة الذي يمنح الملوك ثمرة المُلك، وعلى نهجه لا يزال جميع ملوك الأرض إلى اليوم يسيرون ويحيون.
Word by Word
शास्त्र-मोशनसम्the removal/abduction of the scripture
शास्त्र-मोशनसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक) + मोशन (प्रातिपदिक; √मुच्/मोच् (धातु) + ल्युट्)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘शास्त्रस्य मोशनम्’ (शास्त्र-अपहरण/हरण-प्रकारः)
येनby which
येन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
राज्य-फल-प्रदम्granting the fruits of kingship
राज्य-फल-प्रदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा (दाने, धातु) + प्र- उपसर्ग + अच्)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘राज्यस्य फलम् प्रददाति’
प्रणीतम्promulgated; composed
प्रणीतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रणीत (कृदन्त, √नी (नीञ्, धातु) + प्र- उपसर्ग + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; ‘promulgated/composed’
अनुजीवन्तिlive according to; follow
अनुजीवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जीव् (जीवँ, धातु) + अनु- उपसर्ग
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
अद्यापिeven today; still
अद्यापि:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्यापि (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (even today/still)
इहhere
इह:
Desha/Adhikarana (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (here)
पार्थिवाःkings; rulers
पार्थिवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्