Shloka 30
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
उवाचापनयन्दुःखाद्भर्तृशोकपरायणाम् / त्रिःसप्तकृत्वो यदिदं त्वया वक्षः समाहतम्
Transliteration
uvācāpanayanduḥkhādbhartṛśokaparāyaṇām / triḥsaptakṛtvo yadidaṃ tvayā vakṣaḥ samāhatam
Translation
تحدث إليها ليخفف عنها حزنها العميق على زوجها قائلاً: 'بما أنك ضربت صدرك إحدى وعشرين مرة...'
Word by Word
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
अपनयन्removing
अपनयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअप-नी (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (as attendant action)
दुःखात्from sorrow
दुःखात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन
भर्तृ-शोक-परायणाम्devoted to grief for (her) husband
भर्तृ-शोक-परायणाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying a feminine object)
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formअव्यय; संख्याविशेषण/आवृत्तिवाचक (adverb of repetition)
सप्त-कृत्वःseven times
सप्त-कृत्वः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + कृत्वस्/कृत्वः (अव्ययप्राय)
Formअव्यय; आवृत्तिवाचक (times)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (pronoun), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन
वक्षःchest/breast
वक्षः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
समाहतम्struck/beat
समाहतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-हन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)