Shloka 72
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
ततस्तौ प्रीतिसंयुक्तौ कथयन्तौ परस्परम् / स्थित्वा नातिचिरं कालमथ गन्तुमियेष सः
Transliteration
tatastau prītisaṃyuktau kathayantau parasparam / sthitvā nāticiraṃ kālamatha gantumiyeṣa saḥ
Translation
ثم إنهما، وقد امتلآ مودةً، أخذا يتحدثان أحدهما إلى الآخر؛ وبعد أن لبثا زمنًا غير طويل، همَّ هو بالانصراف.
Word by Word
tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Hetu/Apādāna-arthaka (अपादानार्थक)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), तस्मात्-अर्थे (ablatival sense)
tauthose two
tau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)
prīti-saṃyuktauendowed with affection
prīti-saṃyuktau:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootprīti (प्रातिपदिक) + saṃyukta (कृदन्त; √yuj (धातु) + सम्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (prītyā saṃyuktau = ‘joined with affection’)
kathayantauconversing/telling
kathayantau:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√kath (धातु) (कथ्) + शतृ (वर्तमानकाले कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘speaking/telling’ (present active participle)
parasparamto each other
parasparam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (reciprocal adverb)
sthitvāhaving stayed
sthitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय; absolutive)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
ati-ciramtoo long
ati-ciram:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + cira (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial)
kālamtime (duration)
kālam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण; duration as object)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/transition)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/now)
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन; purpose)
TypeVerb
Root√gam (धातु) + तुमुन् (infinitive)
Formतुमुनन्त कृदन्त (infinitive), गमनार्थे
iyeṣaintended/desired
iyeṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√i (धातु) (इ) लिट्-लकार (perfect)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; इच्छार्थे (idiomatic: ‘desired/intended’)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम