Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 87
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः / भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी
Transliteration
mṛgavyādhapratikṛtiṃ kṛtvā śambhormahāmatiḥ / bhaktyā saṃpūjayāmāsa sa tasminnāśramevaśī
Translation
وصنع ذو الرأي العظيم (راما) تمثالَ صيّادِ الظباء، ثم أقام في ذلك الأشرم متحكّمًا في نفسه، وعبد شَمبهو (شيفا) بعبادةٍ تامّةٍ مع الإخلاص.
Word by Word
मृग-व्याध-प्रतिकृतिम्an imitation/form of a hunter
मृग-व्याध-प्रतिकृतिम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + व्याध (प्रातिपदिक) + प्रतिकृति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-प्राय: मृगव्याधस्य प्रतिकृतिः), द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having made/done’
शम्भोःof Śambhu (Śiva)
शम्भोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + मति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महती मतिः), प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (Karana/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
संपूजयामासworshipped fully
संपूजयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+√पूज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), परस्मैपद; ‘पूजयामास’ = परिपूर्ण-क्रिया (periphrastic perfect nuance)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikarana/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: ‘आश्रम’ neuter)
आश्रम-एव-शीdwelling only in the hermitage
आश्रम-एव-शी:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + एव (अव्यय) + शी (√शी/√शय् धातु; शतृ/कृदन्त-प्रातिपदिक ‘lying, dwelling’)
Formअव्ययीभाव-समास (आश्रमे एव शी = आश्रम-एव-शी), प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine) — ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्