Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 66
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
तमुत्थाप्य शिवः प्रीतः प्रसन्नमुखपङ्कजम् / रामं मधुरया वाचा प्रहसन्नाह सादरम्
Transliteration
tamutthāpya śivaḥ prītaḥ prasannamukhapaṅkajam / rāmaṃ madhurayā vācā prahasannāha sādaram
Translation
فأقامه شِيفا مسرورًا، ثم خاطب رام ذا الوجه كزهرة اللوتس بكلامٍ عذب، ضاحكًا برفقٍ وإجلال.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
उत्थाप्यhaving उठाया/raised
उत्थाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्+स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; 'having raised (him)'
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'pleased'
प्रसन्नमुखपङ्कजम्(Rāma) whose lotus-face was serene
प्रसन्नमुखपङ्कजम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न+मुख+पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'प्रसन्नं मुखं (यस्य तत्) पङ्कजम्' (lotus-like face that is serene); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् विशेषयति
रामम्Rāma
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
मधुरयाsweet
मधुरया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; वाचा विशेषणम्
वाचाwith speech/words
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
प्रहसन्smiling/laughing
प्रहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र+हस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शिवः कर्ता
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; 'to say'—परस्मैपद)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस+आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): 'with respect'