Shloka 15
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala-nirdeśa
Gifts in Śrāddha and Their Fruits
Devanagari script
अप्सरोभिः परिवृतं कामगं सुमनोजवम् / वसेत्स तु विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः
Transliteration
apsarobhiḥ parivṛtaṃ kāmagaṃ sumanojavam / vasetsa tu vimānāgre stūyamānaḥ samantataḥ
Translation
محاطًا بالأبسارات، يسير حيث يشاء، سريعًا كالفكر؛ يقيم في مقدّمة الوِمان، وتنهال عليه التسابيح من كل جانب.
Word by Word
अप्सरोभिःby/with apsarases
अप्सरोभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrument/association
परिवृतम्surrounded
परिवृतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeVerb
Rootपरि + वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as adjective of (सः) / विमानम् contextually ‘surrounded’
कामगम्moving at will
कामगम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त-प्रातिपदिक, √गम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (of विमानम्/सः); समासः—तत्पुरुष (कामेन गच्छति/यत्रेच्छा तत्र गच्छति)
सुमनोजवम्very swift as thought
सुमनोजवम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + मनस् (प्रातिपदिक) + जव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष/कर्मधारय-सदृश (मनोजव = मनसः जवः; सु- उपसर्गेण अतिशय)
वसेत्should dwell
वसेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should dwell’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; pronoun subject
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
विमानाग्रेat the front of the aerial car
विमानाग्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विमानस्य अग्रे)
स्तूयमानःbeing praised
स्तूयमानः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formशानच्/मान-प्रत्यय (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; agrees with सः
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)