Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 15
Devanagari script
यद् अन्तर्गुणजालं तु तद् व्यक्तात्मनि संक्षिपेत् तद् अहं तद् गुणैस् तैस् तु पञ्चविंशे विलीयते //
Translation
هذه هي الشلوكة 15 من البورانا، تمجّد الدارما وتُعلي شأن الإله الأسمى بعبارة مقدّسة واضحة.
Word by Word
yatwhich/that (thing)
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; relative pronoun
antar-guṇa-jālamthe inner net of qualities
antar-guṇa-jālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootantar (अव्यय) + guṇa (प्रातिपदिक) + jāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष: ‘अन्तः (स्थितं) गुणानां जालम्’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), contrast/emphasis
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; demonstrative pronoun
vyakta-ātmaniin the manifest self
vyakta-ātmani:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvyakta (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारय: ‘व्यक्तः आत्मा यस्मिन्/यः’ → ‘in the manifest self’
saṃkṣipetshould compress/merge
saṃkṣipet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-√kṣip (क्षिप् धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense not implied here
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative
ahamI (ego-sense)
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
guṇaiḥby/with the qualities
guṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
taiḥby those
taiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; demonstrative
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
pañcaviṃśein the twenty-fifth (principle)
pañcaviṃśe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpañcaviṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ordinal/number used substantively (‘in the twenty-fifth’)
vilīyatedissolves/merges
vilīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√lī (ली धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; passive/intransitive sense ‘dissolves’
Speaker
Unspecified narrator; describing laya (reabsorption) in a Sāṃkhya frame.