Brahma Purana — The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra, Shloka 19
Devanagari script
वरं प्राप्य तदा रक्षो यक्षान् सर्वगणान् इमान् धनाध्यक्षं विनिर्जित्य शक्रं जेतुं समुद्यतः //
Translation
الآية (19) لا تتضمن إلا علامة رقمية، بلا نص سنسكريتي أصلي ولا شرح.
Word by Word
varamboon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prāpyahaving obtained
prāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra + āp (धातु) + ya (कृत्, ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) — “प्राप्य” = having obtained
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
rakṣaḥthe rākṣasa (Rāvaṇa)
rakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जातिवाचक (a rākṣasa)
yakṣānYakṣas
yakṣān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
sarva-gaṇānall the hosts
sarva-gaṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; “सर्वान् गणान्”
imānthese
imān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative)
dhana-adhyakṣamthe lord/overseer of wealth (Kubera)
dhana-adhyakṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक) + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “धनस्य अध्यक्षम्” (overseer of wealth = Kubera)
vinirjityahaving conquered
vinirjitya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootvi + nir + ji (धातु) + ya (कृत्, ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) — “विनिर्जित्य” = having defeated
śakramŚakra (Indra)
śakram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Indra)
jetumto conquer
jetum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootji (धातु) + tumun (कृत्-प्रत्यय)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) — purpose: “to conquer”
samudyataḥready; intent on
samudyataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + ud + yam (धातु) + ta (कृत्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—“उद्यतः” (ready/risen), here “fully prepared”
Speaker
Narrator describing the rakshasa’s post-boon aggression.