Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 26

Bhū-maṇḍala as a Lotus: Jambūdvīpa, Ilāvṛta, and the Meru System

Mountains, Rivers, Lakes, and Brahmapurī

कुरङ्गकुररकुसुम्भवैकङ्कत्रिकूटशिशिरपतङ्गरुचकनिषधशिनीवासकपिलशङ्खवैदूर्यजारुधिहंसऋषभनागकालञ्जरनारदादयो विंशतिगिरयो मेरो: कर्णिकाया इव केसरभूता मूलदेशे परित उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २६ ॥

kuraṅga-kurara-kusumbha-vaikaṅka-trikūṭa-śiśira-pataṅga-rucaka-niṣadha-śinīvāsa-kapila-śaṅkha-vaidūrya-jārudhi-haṁsa-ṛṣabha-nāga-kālañjara-nāradādayo viṁśati-girayo meroḥ karṇikāyā iva kesara-bhūtā mūla-deśe parita upakḷptāḥ.

حول سفح جبل ميرو تنتظم جبالٌ أخرى في جمالٍ كخيوط السَّداة حول قلب زهرة اللوتس. وأسماؤها: كورنغا، كورارا، كوسومبها، فايكانكا، تريكوطا، شيشيرا، بتانغا، روتشاكا، نيشادا، سينيڤاسا، كابيلا، شانخا، فايدوريا، جارودهي، هَمسا، رِشبها، ناغا، كالانجرا، ونارادا.

kuraṅga-kurara-kusumbha-vaikaṅka-trikūṭa-śiśira-pataṅga-rucaka-niṣadha-śinīvāsa-kapila-śaṅkha-vaidūrya-jārudhi-haṁsa-ṛṣabha-nāga-kālañjara-nārada-ādayaḥKuraṅga, Kurara, Kusumbha, Vaikaṅka, Trikūṭa, Śiśira, Pataṅga, Rucaka, Niṣadha, Śinīvāsa, Kapila, Śaṅkha, Vaidūrya, Jārudhi, Haṁsa, Ṛṣabha, Nāga, Kālañjara, Nārada and others
kuraṅga-kurara-kusumbha-vaikaṅka-trikūṭa-śiśira-pataṅga-rucaka-niṣadha-śinīvāsa-kapila-śaṅkha-vaidūrya-jārudhi-haṁsa-ṛṣabha-nāga-kālañjara-nārada-ādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuraṅga + kurara + kusumbha + vaikaṅka + trikūṭa + śiśira + pataṅga + rucaka + niṣadha + śinīvāsa + kapila + śaṅkha + vaidūrya + jārudhi + haṁsa + ṛṣabha + nāga + kālañjara + nārada + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); समाहार-द्वन्द्व/नामसमूहः; ‘…आदयः’ = ‘and others’
viṁśati-girayaḥthe twenty mountains
viṁśati-girayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṁśati + giri (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः)
meroḥof Meru
meroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmeru (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
karṇikāyāḥof the pericarp (of a lotus)
karṇikāyāḥ:
Upamāna-sambandha (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkarṇikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (उपमा-अव्यय)
kesara-bhūtāḥhaving become (like) stamens
kesara-bhūtāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkesara + bhūta (भू धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘bhūta’ = ‘become’; विशेषणम् viṁśati-girayaḥ प्रति
mūla-deśeat the base region
mūla-deśe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūla + deśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
paritaḥall around
paritaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
upakḷptāḥare arranged/placed
upakḷptāḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootupa + kḷp (कॢप् धातु, क्त-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मणि-प्रयोगार्थः—‘arranged/placed’ (as predicate of subject)
Ś
Śukadeva Gosvāmī
M
Mahārāja Parīkṣit
M
Mount Meru
K
Kuraṅga
K
Kurara
K
Kusumbha
V
Vaikaṅka
T
Trikūṭa
Ś
Śiśira
P
Pataṅga
R
Rucaka
N
Niṣadha
Ś
Śinīvāsa
K
Kapila
Ś
Śaṅkha
V
Vaidūrya
J
Jārudhi
H
Haṁsa
Ṛṣabha
N
Nāga
K
Kālañjara
N
Nārada

FAQs

In Canto 5, Chapter 16, this verse states that twenty prominent mountains are arranged around the base of Mount Meru, compared to the filaments around the central whorl of a lotus.

Śukadeva uses the lotus image to convey order and sacred design: Meru is like the lotus center, and the surrounding mountains are like filaments, emphasizing purposeful cosmic arrangement under the Lord’s governance.

It trains the mind to see the universe as structured and meaningful, encouraging humility and devotion—shifting attention from mere material geography to remembrance of the Supreme Lord who sustains all worlds.