Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 1

Śrāddhadeva Manu’s Sons: Pṛṣadhra’s Curse and Renunciation; Genealogies of Nariṣyanta and Diṣṭa

Devanagari script

श्रीशुक उवाच एवं गतेऽथ सुद्युम्ने मनुर्वैवस्वत: सुते । पुत्रकामस्तपस्तेपे यमुनायां शतं समा: ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca evaṁ gate ’tha sudyumne manur vaivasvataḥ sute putra-kāmas tapas tepe yamunāyāṁ śataṁ samāḥ

Translation

قال شري شوكاديفا: لما مضى سوديومنَ إلى الغابة ليتقبّل نظام الفانابرَسثا، كان فيفَسْوَتا مانو (شرادّهَديفا) يتوق إلى مزيد من الأبناء، فقام بتقشّف شديد على ضفة نهر يَمُنا مدة مئة سنة.

Synonyms

• श्री-शुकः: Śrī Śuka
• श्री-शुकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीशुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्री + शुक)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/रीति-अव्यय (adverb of manner)

• गते: when (it was) gone/when it had happened
• गते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘गते (सति)’—सप्तमी-सम्बन्ध/सप्तमी-absolute sense

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)

• सुद्युम्ने: in/with regard to Sudyumna
• सुद्युम्ने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• वैवस्वतः: of Vaivasvata (son of Vivasvān)
• वैवस्वतः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Adjective
• Root: वैवस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषण—‘मनुः’ (of Vivasvān)

• सुते: in/with regard to (his) son
• सुते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘सुते’ = ‘पुत्रे’

• पुत्र-कामः: desiring a son
• पुत्र-कामः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पुत्रस्य कामः)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• तेपे: performed (austerity)
• तेपे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यमुनायाम्: on the Yamunā (river)
• यमुनायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यमुना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; संख्यावाचक विशेषण—‘समाः’ (a hundred)

• समाः: years
• समाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; ‘समाः’ = years

Characters & Entities

• Śukadeva
• Sudyumna
• Manu Vaivasvata
• Yamunā

FAQs

Why did Vaivasvata Manu perform tapasya on the Yamunā in Srimad Bhagavatam?

Because after the events concerning Sudyumna, Manu desired a son and therefore undertook long austerities by the Yamunā for one hundred years to obtain divine blessing.

Who is speaking this verse in Bhagavata Purana 9.2.1?

Śukadeva Gosvāmī is the speaker, narrating the history to the listener (King Parīkṣit).

What is the practical lesson of Manu’s hundred-year austerity in modern life?

The verse highlights steadiness and disciplined spiritual effort (tapasya) as a means to seek higher grace rather than quick results.