Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Parīkṣit’s Final Absorption, Takṣaka’s Bite, Janamejaya’s Snake Sacrifice, and the Vedic Sound-Lineage

तं गोपायति राजेन्द्र शक्र: शरणमागतम् । तेन संस्तम्भित: सर्पस्तस्मान्नाग्नौ पतत्यसौ ॥ १९ ॥

taṁ gopāyati rājendra śakraḥ śaraṇam āgatam tena saṁstambhitaḥ sarpas tasmān nāgnau pataty asau

أجاب البراهمة: يا أفضل الملوك، إن الحيّة تَكْشَكَ لم تسقط في النار لأن إندرا (شَكْرَ) يحميها وقد لجأت إليه ملتمسةً الملاذ؛ فهو الذي يحبسها عن اللهيب.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
गोपायतिprotects
गोपायति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगुप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (राज्ञाम् इन्द्रः)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आगतम्having come (for refuge)
आगतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; शरणम् इति पदस्य विशेषणम्
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संस्तम्भितःrestrained, held back
संस्तम्भितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्तम्भ् (धातु) → संस्तम्भित (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (made rigid/held back)
सर्पःthe serpent
सर्पः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore/from that (cause)
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अग्नौinto the fire
अग्नौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पततिfalls
पतति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असौthat one (he)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
I
Indra (Śakra)
S
Serpent (Nāga/Sarpa)
M
Mahārāja Parīkṣit

FAQs

This verse states that one who has taken shelter is protected—here, Indra restrains the serpent, showing that higher divine arrangement safeguards the surrendered soul.

Śukadeva highlights that even the devas act within divine order to protect a surrendered person; Indra’s restraint of the serpent illustrates protection granted to one under shelter.

Practice genuine śaraṇāgati—seek refuge in the Lord through devotion, prayer, and dharmic living—trusting that obstacles are ultimately governed by a higher protection and purpose.