Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Kali-yuga Dynasties and the Degradation of Kingship

शिशुनागस्ततो भाव्य: काकवर्णस्तु तत्सुत: । क्षेमधर्मा तस्य सुत: क्षेत्रज्ञ: क्षेमधर्मज: ॥ ४ ॥

śiśunāgas tato bhāvyaḥ kākavarṇas tu tat-sutaḥ kṣemadharmā tasya sutaḥ kṣetrajñaḥ kṣemadharma-jaḥ

وسيكون لنندي وردهن ابنٌ اسمه شِشُوناگ، وابنه يُعرف باسم كاكَوَرْنَ. وابن كاكَوَرْنَ هو كْشيمَدهَرْما، وابن كْشيمَدهَرْما هو كْشيتْرَجْنْيَ.

शिशुनागःŚiśunāga
शिशुनागः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिशुनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरता-वाचक (thereafter)
भाव्यःwill be (the next)
भाव्यः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootभू धातु (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभविष्यदर्थक ‘यत्’ (to be, destined); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शिशुनागस्य विशेषणम्
काकवर्णःKākavarṇa
काकवर्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाक (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘काक इव वर्णः यस्य’ (name); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
तत्-सुतःhis son
तत्-सुतः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘तस्य सुतः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षेमधर्माKṣemadharmā
क्षेमधर्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (नाम): ‘क्षेमः धर्मः यस्य/क्षेमधर्मः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षेत्रज्ञःKṣetrajña
क्षेत्रज्ञः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘क्षेत्रं जानाति’/‘क्षेत्रस्य ज्ञः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षेमधर्म-जःborn of Kṣemadharmā
क्षेमधर्म-जः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootक्षेमधर्म (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘क्षेमधर्मस्य जः’ (born of Kṣemadharmā); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्षेत्रज्ञस्य विशेषणम्
Ś
Śiśunāga
K
Kākavarṇa
K
Kṣemadharmā
K
Kṣetrajña

FAQs

In Canto 12, Chapter 1, Śukadeva Gosvāmī lists the coming rulers of Kali-yuga in genealogical order, naming successive kings and their sons, as in this verse describing Śiśunāga and his descendants.

He was answering Parīkṣit’s inquiries about the nature of Kali-yuga and its effects, illustrating the age’s decline through foretold political lineages and the changing quality of leadership.

The verse reminds readers that worldly power and dynasties rapidly change; therefore one should seek lasting shelter in bhakti and spiritual practice rather than placing ultimate hope in political arrangements.