Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Pṛthu Mahārāja Milks the Earth (Bhūmi-dugdha) and Organizes Human Settlement

एवं पृथ्वादय: पृथ्वीमन्नादा: स्वन्नमात्मन: । दोहवत्सादिभेदेन क्षीरभेदं कुरूद्वह ॥ २७ ॥

evaṁ pṛthv-ādayaḥ pṛthvīm annādāḥ svannam ātmanaḥ doha-vatsādi-bhedena kṣīra-bhedaṁ kurūdvaha

يا وِدُرَ، يا سيّدَ الكُرُو! هكذا إنّ پṛthu وسائرَ من يقتاتون بالطعام، باختلاف الحلب والعِجل والإناء، استخرجوا من الأرض ألبانًا شتّى، أي أقواتهم الخاصة، وقد رُمِز إليها باللبن.

evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (adverb of manner)
pṛthv-ādayaḥEarth and others (beginning with Earth)
pṛthv-ādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthvī (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘beginning with Earth’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
pṛthvīmthe Earth
pṛthvīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
anna-ādāḥfood-eaters
anna-ādāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक) + āda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘eaters of food’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
sva-annamtheir own food
sva-annam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + anna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘their own food’), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ātmanaḥfor themselves/of themselves
ātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
doha-vatsa-ādi-bhedenaby the difference in milking-method, calf, etc.
doha-vatsa-ādi-bhedena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootdoha (प्रातिपदिक) + vatsa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + bheda (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (‘by the distinction of milking, calf, etc.’), पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
kṣīra-bhedamthe variety/difference of milk (yield)
kṣīra-bhedam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣīra (प्रातिपदिक) + bheda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘difference of milk/produce’), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
kurūdvahaO best of the Kurus
kurūdvaha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkurūdvaha (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग; पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
Ś
Śukadeva Gosvāmī
P
Parīkṣit Mahārāja
P
Pṛthvī (Earth)

FAQs

This verse explains that by changing the milker, calf, and vessel, various beings ‘milk’ the Earth and receive different kinds of produce suited to their own needs and natures.

Śukadeva is narrating to King Parīkṣit and honors him as the foremost of the Kuru dynasty while explaining the universal arrangement established in the Pṛthu episode.

It encourages responsible, dharmic use of nature—recognizing that resources are obtained according to one’s approach and purpose, and should be taken with restraint and gratitude rather than exploitation.