Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 57

Matsya-avatāra: The Lord as Fish Saves the Vedas and Guides Satyavrata

अतीतप्रलयापाय उत्थिताय स वेधसे । हत्वासुरं हयग्रीवं वेदान् प्रत्याहरद्धरि: ॥ ५७ ॥

atīta-pralayāpāya utthitāya sa vedhase hatvāsuraṁ hayagrīvaṁ vedān pratyāharad dhariḥ

عند انقضاء الطوفان السابق، ولما استيقظ براهما الخالق (ڤيدهاس)، قتل هريّ العفريت المسمّى هاياغريفا وأعاد كتب الفيدا إلى براهما.

atīta-pralaya-apāyeafter the passing of the deluge
atīta-pralaya-apāye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootatīta-pralaya-apāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (atīta + pralaya + apāya = ‘when the dissolution had passed/ended’)
utthitāyato (him) who had arisen
utthitāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootutthita (कृदन्त-प्रातिपदिक; ut-√sthā)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle: ‘risen/awakened’)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
vedhaseto Vedhas (Brahmā)
vedhase:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootvedhas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; ‘विधातृ’ (Brahmā)
hatvāhaving killed
hatvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having slain’
asuramthe demon
asuram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
hayagrīvamHayagrīva
hayagrīvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (haya + grīva = ‘horse-necked’, proper name)
vedānthe Vedas
vedān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
pratyāharatbrought back/recovered
pratyāharat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-ā-√hṛ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
H
Hari (Lord Viṣṇu)
B
Brahmā (Vedhas)
H
Hayagrīva (asura)

FAQs

This verse states that after the dissolution subsided, Lord Hari killed the demon Hayagrīva and returned the Vedas to Brahmā—showing that the Lord safeguards revealed knowledge even through cosmic upheaval.

He highlights the Lord’s role as protector of dharma: when demonic forces obstruct sacred knowledge, Viṣṇu intervenes and restores the Vedas so creation and spiritual order can continue under Brahmā.

When knowledge, values, or spiritual practice feel “lost” amid chaos, this verse encourages faith that divine truth can be recovered—by sincere study, devotion, and seeking authentic guidance.