Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 25

Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

hṛdy aṅga dharmaṁ stanayor murārer ṛtaṁ ca satyaṁ ca manasy athendum śriyaṁ ca vakṣasy aravinda-hastāṁ kaṇṭhe ca sāmāni samasta-rephān

أيها الملك، رأى بالي في قلب الربّ مُراري الدَّرْمَ (الاستقامة)، وعلى صدره الرِّتا والصدق، وفي ذهنه القمر؛ وعلى صدره الإلهة شري لاكشمي وهي تحمل زهرة اللوتس؛ وفي عنقه جميع الفيدات وكل الذبذبات الصوتية؛ وفي ذراعيه الآلهة يتقدمهم إندرا؛ وفي أذنيه الجهات؛ وعلى رأسه العوالم العليا؛ وفي شعره السحب؛ وفي منخريه الريح؛ وفي عينيه الشمس؛ وفي فمه النار.

hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
aṅgaO dear; indeed
aṅga:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootaṅga (अव्यय/सम्बोधन-निपात)
FormSambodhana-nipāta (vocative particle), used for address/emphasis
dharmamdharma; righteousness
dharmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
stanayoḥin the two breasts
stanayoḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootstana (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Ṣaṣṭhī/Saptamī-vibhakti (Gen./Loc. 6/7), Dvivacana (du.)
murāreḥof Murāri (Kṛṣṇa/Viṣṇu)
murāreḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmurāri (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Ṣaṣṭhī-vibhakti (Gen. 6), Ekavacana (sg.)
ṛtamcosmic order; truth
ṛtam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛta (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
satyamtruth
satyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
manasiin the mind
manasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAnantaram/ārambha-avyaya (then/now)
indumthe moon
indum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootindu (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
śriyamŚrī; fortune
śriyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
vakṣasion the chest
vakṣasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
aravinda-hastāmlotus-handed (Lakṣmī)
aravinda-hastām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaravinda + hasta (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi-samāsa: ‘she whose hands are like lotuses’; Strīliṅga (f.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.); viśeṣaṇa of śriyam
kaṇṭhein the throat
kaṇṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootkaṇṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
sāmāniSāma chants
sāmāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāman (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Bahuvacana (pl.)
samasta-rephāncomplete with all sounds/letters
samasta-rephān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + repha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa: samasta-repha = ‘having all rephas (vibrant sounds/letters) complete’; Puṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Bahuvacana (pl.); viśeṣaṇa of sāmāni