Atharva Veda 9.4.22: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 4, Mantra 22

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

पि॒शङ्ग॑रूपो नभ॒सो व॑यो॒धा ऐ॒न्द्रः शुष्मो॑ वि॒श्वरू॑पो न॒ आग॑न्। आयु॑र॒स्मभ्यं॒ दध॑त् प्र॒जां च॑ रा॒यश्च॒ पोषै॑र॒भि नः॑ सचताम्

IAST Transliteration

piśáṅgarūpo nabháso vayodhā́ aindráḥ śúṣmo viśvárūpo na ā́gan | ā́yur asmábhyaṁ dádhat prajā́ṁ ca rā́yaś ca póṣair abhí naḥ sacatām ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Tawny of form, life-bestowing from the cloud, Indra’s might, all-formed, hath come to us. Setting for us life and progeny—let wealth also, with prosperings, cleave fast about us.

Translation

ذهبيَّ الهيئة، واهبَ الحياة من السحاب—قوّةَ إندرا، المتشكّلةَ بكلّ صورة—قد جاءت إلينا. واضعًا لنا العمرَ والذرّيةَ—ولْتَلْتَصِقْ بنا الثروةُ أيضًا، مع أسباب الازدهار، التصاقًا وثيقًا من حولنا.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पिशङ्गरूपः: having tawny/variegated form
• पिशङ्गरूपः: कर्तृ (आगन् इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पिशङ्ग-रूप (प्रातिपदिक; समासः कर्मधारयः)

• नभसः: of the sky
• नभसः: सम्बन्ध (वयोधा इत्यस्य) / षष्ठी-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: नभस् (प्रातिपदिक)

• वयोधाः: bestower of vitality/strength
• वयोधाः: कर्तृ (आगन् इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Noun/Adjective
• Root: वयस् + धा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारय-प्रायः ‘वयः धत्ते’)

• ऐन्द्रः: Indra-like; belonging to Indra
• ऐन्द्रः: कर्तृ (आगन् इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: ऐन्द्र (इन्द्र-सम्बन्धि प्रातिपदिक)

• शुष्मः: might, vigor
• शुष्मः: कर्तृ (आगन् इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Noun
• Root: शुष्म (प्रातिपदिक)

• विश्व-रूपः: of all forms; manifold
• विश्व-रूपः: कर्तृ (आगन् इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: विश्व-रूप (प्रातिपदिक; समासः कर्मधारयः)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (आगन्/सचताम् इत्यत्र ‘to/for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• आगन्: came; has come
• आगन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)

• आयुः: life, longevity
• आयुः: कर्म (दधत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• अस्मभ्यम्: for us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान (दधत् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दधत्: placing, bestowing
• दधत्: कर्तृ-विशेषणम् (आगन् इत्यस्य कर्तुः)
• Type: Verb (participle)
• Root: धा (धातु) — शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त

• प्रजाम्: offspring, progeny
• प्रजाम्: कर्म (दधत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रायः: wealth
• रायः: कर्म (सचताम् इत्यस्य—‘grant/attach wealth’)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth’)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• पोषैः: with nourishments, prosperities
• पोषैः: करण (सचताम् इत्यस्य—‘with nourishments/prosperities’)
• Type: Noun
• Root: पोष (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: दिशा/उपसर्गार्थः (सचताम् सह)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: us
• नः: कर्म/अधिकरण (सचताम् इत्यस्य लक्ष्यः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सचताम्: let (them) attend/attach (to us); let (them) come with
• सचताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सच् (धातु; ‘to accompany/attach, to bestow in attendance’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Indra / Indraic śuṣma (personified might)

Chandas: Triṣṭubh-like tendency (longer pādas; Atharvanic metrical looseness)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta