Atharva Veda 9.2.11 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 11

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

अव॑धी॒त् कामो॒ मम॒ ये स॒पत्ना॑ उ॒रुं लो॒कम॑कर॒न्मह्य॑मेध॒तुम्। मह्यं॑ नमन्तां प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ मह्यं॒ षडु॒र्वीर्घृ॒तमा व॑हन्तु

IAST Transliteration

avadhī́t kā́mo máma yé sapátnā urúṃ lokám akaran máhyam édhatum | máhyaṃ namantāṃ pradíśaś cátasro máhyaṃ ṣáḍ urvī́r ghṛtám ā́ vahantu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Kāma hath smitten down those rivals of mine who would have made for me a wide domain for thriving. Let the four quarters bow unto me; let the six broad regions bring hither ghee for me.

Translation

لقد صرع Kāma أولئك الخصومَ لي الذين أرادوا أن يجعلوا لي مجالًا فسيحًا للنماء والازدهار. فلتنحنِ لي الجهاتُ الأربع؛ ولتجلبْ لي الأقاليمُ الستةُ الواسعةُ السمنَ المصفّى (ghṛta) إلى هنا.

Word by Word

• अवधी॒त्: slew, struck down
• अवधी॒त्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वध् (वध हिंसायाम्)

• कामः: desire (as a power/personified Kāma)
• कामः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिकम्)

• मम: of me, my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• ये: who, which (those who)
• ये: कर्तृ (उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• सपत्नाः: rivals, adversaries
• सपत्नाः: कर्म (अवधीदिति)
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिकम्)

• उरुम्: wide, broad
• उरुम्: कर्म (लोकम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिकम्)

• लोकम्: world, realm, place
• लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिकम्)

• अकरन्: made, fashioned
• अकरन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• मह्यम्: for me, to me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• एधतुम्: to prosper, to thrive
• एधतुम्: प्रयोजन (अर्थे)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: √एध् (वृद्धौ/समृद्धौ)

• मह्यम्: to/for me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• नमन्ताम्: let (them) bow
• नमन्ताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नम् (नम्रतायाम्/प्रणामे)

• प्रदिशः: directions, quarters
• प्रदिशः: कर्तृ (नमन्ताम् इति)
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिकम्)

• चतस्रः: four
• चतस्रः: विशेषणम् (प्रदिशः)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: चतस्/चतुर् (संख्याप्रातिपदिकम्)

• मह्यम्: to/for me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• षट्: six
• षट्: विशेषणम् (उर्वीः)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: षष् (संख्याप्रातिपदिकम्)

• उर्वीः: broad earths/regions (wide expanses)
• उर्वीः: कर्तृ (वहन्तु इति)
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिकम्)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: कर्म (वहन्तु इति)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिकम्)

• आ: hither, towards (me)
• आ: (क्रियाविशेषणम्/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वहन्तु: let (them) carry/bring
• वहन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वह प्रापणे/वहने)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution varies in Anukramaṇī)

Devata: Kāma (and subordinately the Directions/Regions)

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (AV mixed; often treated as triṣṭubh in this section)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra