Mantra 1

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

पापशमनम्। देवा इमं मधुना संयुतं यवं सरस्वत्यामधि मणावचर्कृषुः । इन्द्र आसीत् सीरपतिः शतक्रतुः कीनाशा आसन् मरुतः सुदानवः

IAST Transliteration

pā́pa-śámanam | devā́ imáṃ mádhunā sáṃyutaṃ yávaṃ sárasvatyām ádhi maṇā́v acarkṛṣuḥ | índra āsīt sī́rapatiḥ śatákratuḥ kīnā́śā āsan marútaḥ sudā́navah ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Allaying of evil. The Gods prepared this barley, compounded with honey, upon the jewel, on Sarasvatī. Indra was lord of the plough, the Hundred-powered; the ploughmen were the Maruts, bounteous givers.

Translation

تسكين الشرّ. أعدّ الآلهةُ هذا الشَّعيرَ ممزوجًا بالعسل، على الجوهرة، عند سَرَسْوَتِي. وكان إندرا سيّدَ المحراث، ذا المئةِ قُدرة؛ وكان الحرّاثون الماروتَ، ذوي العطاء السخيّ.

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मधुना: with honey / with sweetness
• मधुना: करण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• संयुतम्: joined, mixed
• संयुतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सम्-युज् (धातु) → संयुत (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)

• यवम्: barley
• यवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• सरस्वत्याम्: in/at (the river/goddess) Sarasvatī
• सरस्वत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• मणौ: on/at the jewel (amulet)
• मणौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)

• अचर्कृषुः: they fashioned / prepared
• अचर्कृषुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चर्/चर्कृ (धातु; पुनरुक्त-आदेश ‘चर्कृ’ = ‘to make/prepare, fashion’; परस्मैपद)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• आसीत्: was
• आसीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सीरपतिः: lord of the plough
• सीरपतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सीरपति (समास: सीर + पति; प्रातिपदिक)

• शतक्रतुः: of a hundred powers/rites (epithet of Indra)
• शतक्रतुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शतक्रतु (समास: शत + क्रतु; प्रातिपदिक)

• कीनाशाः: ploughmen, husbandmen
• कीनाशाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कीनाश (प्रातिपदिक)

• आसन्: were
• आसन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• सुदानवः: bountiful, generous
• सुदानवः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सुदानु (प्रातिपदिक; सु + दानु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa (confirm via anukramaṇī).

Devata: Devas collectively; Indra (as Sīrapati); Maruts (as helpers/bestowers).

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (long pādas; confirm by metrical count in edition).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From concern about evil to calm confidence through divine ‘recipe’ knowledge.","listener_experience":"A reassuring sense that purification is practical, doable, and divinely sanctioned.","intensity":4}