Atharva Veda 4.14.5: Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 14, Mantra 5

Sukta 14

Sanskrit (Devanagari)

अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॒वता॑नां॒ चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मानु॑षानाम्। इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भिः स॒जोषाः॒ स्वऽर्यन्तु॒ यज॑मानाः स्व॒स्ति

IAST Transliteration

ágne préhi prathamó devátānāṃ cákṣur devā́nām utá mā́nuṣāṇām | íyakṣamāṇā bhṛ́gubhiḥ sajóṣāḥ svàr-yántu yájamānāḥ svastí

English Translation (Griffith/Whitney)

Agni, go forth—first of the Gods art thou, the Eye of Gods and likewise of mankind. In sacrifice, in concord with the Bhṛgus, let the sacrificers fare to Svàr in weal.

Translation

يا أَغْنِي، تقدَّم—فأنتَ أوّلُ الآلهة، عينُ الآلهة وكذلك عينُ البشر. في اليَجْنَا (yajña)، ومع البْهْرِغُو (Bhṛgu) في وفاق، فليسرِ اليَجَمَانَة (yajamāna) إلى سْفَر (Svàr) في سلامةٍ وخير.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• एहि: go/come (forth)!
• एहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• प्रथमः: the first
• प्रथमः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम- (प्रातिपदिक)

• देवतानाम्: of the deities
• देवतानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देवता- (प्रातिपदिक)

• चक्षुः: eye
• चक्षुः: कर्तृ/प्रेडिकेट-नाम (अग्नेः)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस्- (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• मानुषाणाम्: of humans
• मानुषाणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक)

• इयक्षमाणाः: desiring to sacrifice / wishing to worship
• इयक्षमाणाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: यज् (धातु) + सन् (इष्-प्रत्यय) → यक्ष्; शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• भृगुभिः: with the Bhṛgus
• भृगुभिः: सह/करण (सहचर्य/साधनभाव)
• Type: Noun
• Root: भृगु- (प्रातिपदिक)

• सजोषाः: in concord, harmoniously
• सजोषाः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सजोष- (प्रातिपदिक; स- + जोष ‘सन्तोष/अनुराग’)

• स्वः: to heaven, to the heavenly world
• स्वः: अधिकरण/गति-लक्ष्य
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘द्युलोकः’)

• अयन्तु: let them go
• अयन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• यजमानाः: the sacrificers
• यजमानाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः ‘यजमान’ नाम)

• स्वस्ति: well-being, auspiciousness
• स्वस्ति: — (आशीर्वाद/मङ्गल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय/नाम; सु + अस्ति)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta