Atharva Veda 4.11.1 — Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 11, Mantra 1

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

अनड्वान् अ॒न॒ड्वान् दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम॑न॒ड्वान् दा॑धारो॒र्व१न्तरि॑क्षम्। अ॒न॒ड्वान् दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीर॑न॒ड्वान् विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश

IAST Transliteration

anaḍvā́n anaḍvā́n dā́dhāra pṛthivī́m utá dyā́m anaḍvā́n dā́dhārorv àntárikṣam | anaḍvā́n dā́dhāra pradíśaḥ ṣáḍ urvī́r anaḍvā́n víśvaṃ bhúvanam ā́ viveśa

English Translation (Griffith/Whitney)

The Draught-ox, yea the Draught-ox, hath upheld the Earth; and the Draught-ox hath upheld the Sky. The Draught-ox hath upheld the broad mid-air; the Draught-ox hath upheld the six wide regions. The Draught-ox hath entered into, and pervaded, all this world of being.

Translation

ثورُ الجرّ، نعم ثورُ الجرّ، قد أسندَ الأرض؛ وثورُ الجرّ قد أسندَ السماء. وثورُ الجرّ قد أسندَ الفضاءَ الأوسطَ الفسيح؛ وثورُ الجرّ قد أسندَ الجهاتِ الستَّ الواسعة. وثورُ الجرّ قد دخلَ هذا العالمَ كلَّه، ونفذَ في جميعِ كيانِه.

Word by Word

• अनड्वान्: the bull (draught-ox)
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: has upheld / bore
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उत: and / also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• द्याम्: the heaven (sky)
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: upheld
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• उर्वी: broad, wide
• उर्वी: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• अन्तरिक्षम्: the midspace / atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• दाधार: upheld
• दाधार: —
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• प्रदिशः: the directions (quarters)
• प्रदिशः: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक)

• षट्: six
• षट्: —
• Type: Numeral
• Root: षट्

• उर्वीः: broad, wide
• उर्वीः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: the bull
• अनड्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अनडुह् (प्रातिपदिक) → अनड्वान्

• विश्वम्: all, entire
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनम्: world, being, creation
• भुवनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• आ: into; towards; completely
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ

• विवेश: entered / pervaded
• विवेश: —
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) + वि

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn ascribed in later indices to Atharvanic seers; exact r̥ṣi varies in anukramaṇī traditions)

Devata: Anaḍvān as cosmic bearer (often read as Indra-in-bull-form or a personified support-power)

Chandas: Mixed/Triṣṭubh-like cadence (Atharvanic; not strictly uniform)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta