Atharva Veda 4.5.1: Kanda 4, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 1

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

स्वापनम्। स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो यः स॑मु॒द्रादु॒दाच॑रत्। तेना॑ सह॒स्येऽना व॒यं नि जना॑न्त्स्वापयामसि

IAST Transliteration

svā́panam | sahásraśṛṅgo vṛṣabhó yáḥ samudrā́d udā́carat | ténā sahasyé ’nā vayáṃ ní jánān svāpayāmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Sleep— the thousand-horned Bull who from the ocean hath come forth: with that, O mighty one, do we, without fail, cause the folk to sink down into slumber.

Translation

النَّوْمُ—الثَّوْرُ ذو الأَلْفِ قَرْنٍ الَّذي خَرَجَ مِنَ المُحِيطِ: بِهِ، يا جَبَّارُ، نُسْقِطُ القَوْمَ لا مَحَالَةَ في سُباتٍ عَميقٍ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रशृङ्गः: the thousand-horned (one)
• सहस्रशृङ्गः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सहस्र-शृङ्ग (प्रातिपदिक; समासः बहुव्रीहिः)

• वृषभः: bull
• वृषभः: कर्तृ (सहस्रशृङ्गः इत्यस्य विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-प्रदर्शकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समुद्रात्: from the ocean
• समुद्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• उदाचरत्: went forth / arose and moved
• उदाचरत्: —
• Type: Verb
• Root: उद्-आ-चर् (धातु: चर् ‘to move/go’; उपसर्गौ: उद्+आ)

• तेन: with that / by him
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहस्रे: in (the) thousand (i.e., among the thousand)
• सहस्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• अना: along, with, in company
• अना: —
• Type: Indeclinable
• Root: अना (अव्यय; निपात/उपसर्गसदृशः)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नि: down, fully (intensive)
• नि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग)

• जनान्: people
• जनान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• स्वापयामसि: we cause (them) to sleep / lull
• स्वापयामसि: —
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु: स्वप् ‘to sleep’; णिच्-प्रयोगः: स्वापय- ‘to cause to sleep’)

Attribution

Rishi: Atharvan/Āṅgirasa

Devata: Svāpana (Sleep) / coercive bull-like power

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: bhayankara

Secondary: raudra