Mantra 5

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

जुहूर्दाधार द्यामुपभृदन्तरिक्षं ध्रुवा दाधार पृथिवीं प्रतिष्ठाम्। प्रतीमां लोका घृतपृष्ठाः स्वर्गाः कामंकामं यजमानाय दुह्राम्

IAST Transliteration

juhū́r dādhāra dyā́m upabhṛ́d antárikṣaṃ dhruvā́ dādhāra pṛthivī́ṃ pratiṣṭhā́m | pratī́mā́n lokā́ ghṛtápṛṣṭhāḥ svargā́ḥ kā́maṃ-kā́maṃ yájamānāya duh­rām ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The Juhū hath upheld the Sky; the Upabhṛt the Mid-air; the Dhruvā hath upheld the Earth as firm foundation. In answer, let these heavenly worlds, ghee-backed, milk forth each wish—wish upon wish—unto the sacrificer.

Translation

إنَّ جُهُو (Juhū) قد أسندتِ السماءَ، وإنَّ أُپَبْهْرِت (Upabhṛt) أسندتِ الفضاءَ الأوسط (Antarikṣa)، وإنَّ دْهْرُوفَا (Dhruvā) قد أسندتِ الأرضَ أساسًا ثابتًا. فلتُدرِرْ هذه العوالمُ السماويةُ—ذاتُ الظهورِ المدهونةِ بالسمن (ghṛta)—كلَّ رغبةٍ، رغبةً إثرَ رغبةٍ، على اليَجَمانا (yajamāna) مُقيمِ القُربان.

Word by Word

• जुहूः: the ladle (juhū)
• जुहूः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जुहू- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• दाधार: has held / upheld
• दाधार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• द्याम्: heaven, the sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• उपभृत्: the upabhṛt-ladle
• उपभृत्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उपभृत्- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• अन्तरिक्षम्: midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष- (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• ध्रुवा: the fixed/steadfast (one)
• ध्रुवा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• दाधार: has held / upheld
• दाधार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• प्रतिष्ठाम्: foundation, firm support
• प्रतिष्ठाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा- (प्रातिपदिक; स्त्री)

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• इमाम्: this (f.)
• इमाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• लोकाः: worlds, realms
• लोकाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: लोक- (प्रातिपदिक; पुं)

• घृतपृष्ठाः: having ghee as (their) back/surface; ghee-backed
• घृतपृष्ठाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घृतपृष्ठ- (प्रातिपदिक; पुं)

• स्वर्गाः: heavenly, belonging to heaven
• स्वर्गाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग- (प्रातिपदिक; पुं)

• कामम्: desire; as desired
• कामम्: क्रियाविशेषण
• Type: Noun
• Root: काम- (प्रातिपदिक; पुं)

• कामम्: desire; (again) as desired
• कामम्: क्रियाविशेषण
• Type: Noun
• Root: काम- (प्रातिपदिक; पुं)

• यजमानाय: for the sacrificer/patron
• यजमानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यजमान- (प्रातिपदिक; पुं)

• दुह्राम्: let them milk/yield (to him)
• दुह्राम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दोहने)

Attribution

Rishi: Atharvanic funerary corpus (anukramaṇī-dependent).

Devata: Yajñāyudha (implements) as functional deities; Svargaloka; Ghṛta as sanctifying medium.

Chandas: Anuṣṭubh-family (heading traditions vary).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From firm establishment (supporting worlds) to luxuriant abundance (wish upon wish).","listener_experience":"Confidence that correct means produce beneficent ends; calm prosperity.","intensity":5}