Mantra 10

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

यूयमग्ने शंतमाभिस्तनूभिरीजानमभि लोकं स्वर्गम्। अश्वा भूत्वा पृष्टिवाहो वहाथ यत्र देवैः सधमादं मदन्ति

IAST Transliteration

yūyám agne śáṃtamābhis tanū́bhir ījānáṃ abhí lokáṃ svargám | áśvā bhūtvā pṛṣṭhivā́ho vahātha yátra deváiḥ sadhámādaṃ mádanti

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye, O Agni, with forms most full of welfare, convey the worshipper unto the heavenly world. Becoming horses, back-bearing, bear him thither—where with the Gods they rejoice in the common festal gladness.

Translation

يا أغني، بصورك الأشدّ جلبًا للسلامة، انقل العابد إلى العالم السماوي. صيروا خيولًا حاملةً على الظهور، واحملوه إلى هناك—حيث يفرح مع الآلهة في بهجة الوليمة المشتركة.

Word by Word

• यूयम्: you (pl.)
• यूयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• शंतमाभिः: with the most auspicious (ones)
• शंतमाभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: शंतम (विशेषण-प्रातिपदिक; शम् + तमप्)

• तनूभिः: with (your) bodies/forms
• तनूभिः: करण
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• ईजानम्: the worshipper / the sacrificer
• ईजानम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: यज् (धातु) → ईजान (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त/क्तवत्-प्रायः, ‘यजमान/यष्टा’ अर्थे)

• अभि: towards, unto
• अभि: उपसर्ग (गत्यर्थ-सम्बन्ध) / कर्मप्रवचनीय
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: कर्म (गत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• स्वर्गम्: heavenly
• स्वर्गम्: कर्म (लोकम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ (भूत्वा इत्यस्य कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Gerund
• Root: भू (धातु) → भूत्वा (क्त्वान्त अव्यय)

• पृष्टिवाहः: the back-bearer / one who carries on the back (a steed)
• पृष्टिवाहः: कर्तृ (वहाथ इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पृष्टिवाह (प्रातिपदिक; पृष्टि + वाह)

• वहाथ: you two carry/transport
• वहाथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• देवैः: with the gods
• देवैः: सह/साकं (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सधमादम्: common revel/feast, shared drinking-session
• सधमादम्: कर्म (मदन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सधमाद (प्रातिपदिक)

• मदन्ति: they rejoice / revel
• मदन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (funeral book).

Devata: Agni (as carrier to Svarga; gods as the receiving assembly).

Chandas: Likely triṣṭubh; requires scan.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From auspicious invocation to wondrous transport imagery, ending in serene communal joy.","listener_experience":"Hopeful uplift; a sense of being carried and welcomed.","intensity":5}